مشخصات پژوهش


عنوان پژوهش: معماری کشورهای در حال توسعه در دوره انقلاب چهارم صنعتی: چالش ها و راهبردها

نوع پژوهش: سخنرانی

کلیدواژه‌ها:

پژوهشگران: قادر بایزیدی

چکیده


معماری، هنر و فن محصور کردن و آفرینش فضا برای زندگی انسان و برآورده کردن نیازهای فردی و اجتماعی اوست. معماری، زادة اندیشه است و دگرگونی و تعالی از ویژگیها و الزامات آن است. معماری قبل از مدرن در نتیجه هماهنگی با فرهنگ، اقلیم، جغرافیا، زمینه و تکنولوژی بومی نوعی معماری پایدار، با معنا و همساز با سبک زندگی را شکل داده بود. ظهور مدرنیته و نگاه ماشینی به انسان و عدم توجه به نیازهای متنوع او، نوعی یکسانی، یکنواختی مفرط و بی مکانی را رقم زد، حس تعلق به مکان کمرنگ شد و در کشورهای درحال توسعه بحران هویت بوجود آمد. شکاف بین اندیشه و احساس ناشی از دوران مدرنیته از جانب جنبشهایی مانند منطقه گرایی، نو اکسپرسیونیسم و تجربه گرایی در دوره پسامدرن ترمیم شد که همگی در پی بازگرداندن معنا به معماری و برچیدن طراحی انتزاعی و عملکردگرایی افراطی بودند. از سوی دیگر افزایش سرعت تعاملات بینا فرهنگی با مطرح شدن اندیشه دهکده جهانی مارشال مک لوهان در1960 و ظهور جهانی شدن و تشدید آن با پیشرفتهای تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات و اینترنت و شکل گیری دنیای مجازی و حرکت به سمت انقلاب صنعتی چهارم، معماری کشورهای جهان به طور عام و کشورهای در حال توسعه به طور خاص را در معرض تحولات گسترده قرار داده است. ایجاد دگرگونی در حیات جمعی انسانها و مفاهیم فضا و مکان، شکل‌گیری جهان مجازی به موازات جهان واقعی (دو جهانی شدن حیات شهروندان)، دامن زدن به فرگرایی و تضعیف سرزندگی اجتماعی فضاهای شهری، فیزیکی مجازی شدن زمان، کار، فرهنگ و وابستگی‌ها و تعلقات از پیامدهای تحولات عصر چهارم صنعت است. هنری لوفور، زندگی چند‌فرهنگی را در مقابل تک‌فرهنگی و تلفیق عملکردی را به جای جداسازی و پیوند دادن فضاها را به جای قطعه قطعه کردنشان مطرح می‌کند. فرهنگ‌ها به شدت در هم ادغام شده و خلوص مکانی و زمانی دیروز خود را از دست داده‌اند. امروزه لایه‌های جدید دیجیتالی به چهره شهرها افزوده شده است. اینترنت فرم نوینی از فضاهای جمعی تحت عنوان بازار پیام و تئوری مرگ فاصله‌ها را شکل داده است. تأثیر این دگرگونیها در معماری و شهرسازی کشورهای در حال توسعه که دغدغه هویت های فرهنگی را نیز با خود به همراه دارند، عمیق¬تر است. حال سوال اصلی، چگونگی مواجهه با این پدیده و راهبردهای احتمالی در حوزه معماری و شهرسازی است. آنچه اهمیت دارد، حفظ شأن انسان، ارتقای کیفیت زندگی و پایداری زیست محیطی است. بعضی از راهبردها و پیشنهادات برگرفته از تجربیات، مطالعات و واقع بینی شرایط کنونی به منظور حضور فعال و مشارکت در پیشرفتهای دنیای پیچیده امروز عبارتند از: درک شرایط تکثر گرای کنونی و برقرای تعامل و گفتگو با دیگران، بهره گیری از تعامل جهانی- منطقه ای، لزوم پرداختن به پژوهش بدون تعصب و خود شیفتگی، توجه به آموزش، تسهیل انتقال دانش و فناوری، بهره گیری از مصالح وتکنولوژیهای هوشمند، توجه به نیازهای واقعی انسان و ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی و هنجاری در راستای مقاومت در برابر یکسانی محیط مصنوع، تقویت حس مکان، طراحی مشارکتی از پایین به بالا و بومی سازی راهکارها، تکیه بر نقش اندیشه، تولید و خلاقیت به عنوان اصلی ترین ابزار معماران در حل مسایل، ایجاد فضایی تلفیقی از فضاهای مجازی و فیزیکی و ... .